ખેતરોને ફળદ્રુપ બનાવવાની સરળ રીતો, મળશે બમ્પર ઉપજ!!

Written by casingcorp

Published on:

હાલમાં દેશના મોટાભાગના રાજ્યોમાં ઘઉં અને સરસવ સહિતના રવિ પાકો અને અન્ય પાકની લણણી થઈ રહી છે. આ સમયે ખેડૂતો કેટલીક ટેકનિક અપનાવીને જમીનની ખાતર ક્ષમતામાં વધારો કરી શકે છે. ખેડૂતોને આગામી વાવણીના પાકમાં તેનો લાભ મળશે. આનાથી માત્ર પાકની સારી ઉપજ જ નહીં મળે પરંતુ ખેતરની ફળદ્રુપ ક્ષમતા પણ જળવાઈ રહેશે, એટલે કે તમને એક સાથે બે રીતે ફાયદો થશે.

ઘણીવાર એવું જોવા મળે છે કે ખેડૂતો અગાઉના પાકની લણણી કર્યા પછી તેના અવશેષોને બાળી નાખે છે જેથી તેઓ આગામી સિઝનમાં સમયસર વાવણી કરી શકે. પરંતુ પાકના અવશેષોને બાળવાથી વાયુ પ્રદૂષણ થાય છે અને જમીનના સ્વાસ્થ્યને પણ નુકસાન થાય છે. જો આ પાકના અવશેષોનો યોગ્ય રીતે ઉપયોગ કરવામાં આવે તો ખેતી માટે ખૂબ જ સારું ખાતર તૈયાર કરી શકાય છે જે માત્ર ઉપજમાં જ નહીં પરંતુ જમીનની ફળદ્રુપતામાં પણ વધારો કરે છે.

આજે, અમે તમને પાકના અવશેષોનો યોગ્ય રીતે ઉપયોગ કરીને ખાતર કેવી રીતે બનાવવું તે વિશે જણાવી રહ્યા છીએ, જેનો ઉપયોગ કરીને તમે ખેતરને ફળદ્રુપ બનાવી શકો છો અને પાકની ઉપજમાં પણ વધારો કરી શકો છો.

પાકના અવશેષોમાંથી વધુ સારું ખાતર કેવી રીતે બનાવી શકાય?

કૃષિ વિભાગના અધિકારીઓ ખેડૂતોને સલાહ આપી રહ્યા છે કે રવિ પાકની લણણી કર્યા પછી, તેઓ જમીનમાં બચેલા પાકના અવશેષોને દાટીને ખાતર બનાવી શકે છે. આ ઉપરાંત ખેડૂતો લીલા ખાતર માટે ધાંચા જેવા પાકની પણ ખેતી કરી શકે છે. ખેડૂતો રોટાવેટરની મદદથી ઘઉંના સ્ટ્રો એટલે કે પાકના અવશેષોને ખેતરની માટી સાથે ભેળવીને સ્થાનિક ખાતર બનાવી શકે છે.

આનાથી માત્ર પાકની ઉપજ જ નહીં પરંતુ તેની કિંમતમાં પણ ઘટાડો થાય છે. કૃષિ વિભાગ દ્વારા આપવામાં આવેલી સલાહ મુજબ ખેડૂતોએ તેમના ખેતરના સ્ટબલ પર રોટાવેટર ચલાવીને તેને ખેતરની માટીમાં ભેળવી દેવું જોઈએ. પાકના અવશેષોને ખેતરની માટી સાથે ભેળવીને, તે આગામી પાક માટે ખાતર તરીકે કામ કરશે. આનાથી ખેતરને કોઈ નુકસાન નહીં થાય અને પાકની ઉપજ પણ સારી રહેશે.

ખેડૂતોએ ખાલી ખેતરોમાં ધાંચા વાવવી જોઈએ

ધાંચા

ખેડૂતો ખાલી ખેતરોમાં ધાચા વાવીને લીલું ખાતર અને બિયારણ બંને મેળવી શકે છે. ધીંચાના લીલા છોડનો ઉપયોગ લીલા ખાતર માટે થાય છે. ધૈંચા એ કઠોળનો પાક છે અને તે જમીનના સ્વાસ્થ્ય માટે ખૂબ જ ફાયદાકારક માનવામાં આવે છે. આનાથી જમીનની રચના સુધરે છે અને જમીન ફળદ્રુપ બને છે. ખેડૂત ભાઈઓ તેમના ખેતરની ખાતર ક્ષમતા વધારવા માટે ધાઈંચા વાવી શકે છે.

ખાસ વાત એ છે કે તેની ખેતી માટે કૃષિ વિભાગ દ્વારા ખેડૂતોને 80 ટકા સબસિડી પણ આપવામાં આવે છે. તેના બિયારણની ખરીદી પર ખેડૂતોને સબસિડી આપવામાં આવે છે. ધૈંચાની વાવણી માટે ઘણી સુધારેલી જાતો છે, જેમાં પંત ધાઈંચા-1, પંજાબી ધાઈંચા 1, સીએસડી 123, સીએસડી 137, હિસાર ધાઈંચા 1 વગેરેનો સમાવેશ થાય છે. આ જાતો 120 થી 150 દિવસમાં લણણી માટે તૈયાર થઈ જાય છે.

ધાંચામાંથી લીલું ખાતર કેવી રીતે તૈયાર કરવું

લીલા ખાતર માટે, પાકની વાવણી કર્યાના 40 થી 50 દિવસ પછી, જમીનને ફેરવવા માટે કુદાળ અને હળનો ઉપયોગ કરીને પાકને નરમ સ્થિતિમાં ખેતરમાં જ દબાવવામાં આવે છે. જો ખેતરમાં ભેજ ઓછો હોય તો પાણી આપવામાં આવે છે. જેના કારણે પાક સડી જાય છે અને ખાતરમાં રૂપાંતરિત થાય છે. લીલું ખાતર દબાવવાના 22 થી 25 દિવસ પછી ખેડૂતો પાકની વાવણી કરી શકે છે. જ્યારે લીલું ખાતર દબાવવાના બીજા દિવસથી ડાંગરની રોપણી શરૂ કરી શકાય છે.

ખેડૂતો મગનું વાવેતર પણ કરી શકે છે

મૂંગ પણ કઠોળનો પાક છે. તેની વાવણી કરીને ખેતરની ફળદ્રુપતા પણ વધારી શકાય છે. ખેડૂતો મગની લણણી કર્યા પછી બાકી રહેલ અવશેષને જમીનમાં ભેળવીને લીલું ખાતર બનાવી શકે છે. લીલા ચણાનું લીલું ખાતર ડાંગરની ઉપજ વધારવામાં મદદરૂપ થાય છે. આવી સ્થિતિમાં ખરીફ સિઝનમાં ડાંગરનું સારું ઉત્પાદન મેળવવા માંગતા ખેડૂતો રવિ પાકની કાપણી પછી ખાલી ખેતરમાં મગની વાવણી કરીને સારો નફો મેળવી શકે છે.

મગના ભાવ પણ બજારમાં સારા ભાવે મળે છે. આ ઉપરાંત તેના અવશેષોમાંથી બનાવેલ લીલું ખાતર આગામી પાકની ઉપજ વધારવામાં ફાયદાકારક છે. આ રીતે ખેડૂત ભાઈઓ ખાલી ખેતરોમાં મગનો પાક ઉગાડીને વધારાની આવક મેળવી શકે છે. મગની ઘણી જાતો છે જે સારી ઉપજ આપે છે. મગની ખેતીમાં સંરક્ષણ પદ્ધતિઓ અપનાવીને ખેતી ખર્ચ ઘટાડી શકાય છે.

લીલા ચણાના અવશેષોમાંથી લીલું ખાતર કેવી રીતે બનાવવું

લીલા ચણાનું લીલું ખાતર બનાવવું એકદમ સરળ છે. આમાં, છોડમાંથી મગની લણણી કર્યા પછી, બાકી રહેલા પાંદડા અને સાંઠાને ખેતરમાં દાટી દેવામાં આવે છે. તેમાંથી લીલું ખાતર તૈયાર કરવામાં આવે છે. મગનો પાક 60 થી 70 દિવસમાં ખૂબ જ ઓછા સમયમાં તૈયાર થાય છે.

આ પછી, તેની લણણી કર્યા પછી, તેના લીલા છોડને માટી ફેરવવાના હળની મદદથી ખેતરમાં દાટી દેવામાં આવે છે. જમીનમાં દફનાવવામાં આવ્યા પછી, તેઓ ટૂંક સમયમાં સડી જાય છે અને આગામી પાક માટે ખાતર તરીકે સેવા આપે છે.

1 thought on “ખેતરોને ફળદ્રુપ બનાવવાની સરળ રીતો, મળશે બમ્પર ઉપજ!!”

Leave a Comment